شرح حال نظامي گنجوي

در آسمان تاريخ ادب و هنر ايران همواره ستارگان فراواني درخشيده اند و با فروغ درخشان خويش نه تنها ايران، بلكه جهاني را روشن نموده اند و آثار و اقوال ايشان چراغ راه رهروان هدايت و طالبان حقيقت گشته است. در ميان اديبان و شاعران ايران و جهان بدون ترديد حكيم نظامي گنجوي جايگاه ويژه اي داشته و دارد. « با آفرينش ادبي وي دوره نويني در تاريخ ادب و انديشه اجتماعي آغاز مي شود. آثار بي نظير و انديشه هاي پيشتاز او، به سرعت در شرق ميانه و نزديك فراگير شد و تاثير شگرفي در رسايي فرهنگ و ادبيات بسياري از ملت هاي همجوار بر جا نهاد و ارزش و اعتبار خود را قرن هاي متمادي حفظ كرد.» (ع.مبارز،آ.قلي زاده،م.سلطانف ص،1)[1]

زندگي نظامي نيز همچون بسياري از نام آوران ادب و هنر اين مرز و بوم در هاله اي از ابهام قرار دارد و آنچه از زندگي او شناخته مي شود، بر اساس سروده هاي خود اوست. از لابلاي اشعار او در خمسه به پاره اي از ماجراهاي زندگي او مي توان پي برد، ولي با اينهمه دقيقاً نمي توان دانست كه اين شاعر گرانقدر كي زاده شد و چه زماني به رحمت حق پيوست.

حكيم ابو محمد الياس پسر يوسف به نظامي شهرت داشته است.« تولدش را بين سال هاي (530 تا 540 ه./ 1135 تا1145م.) دانسته اند و مرگش نيز بين (598 تا 619 ه./ 1202 تا1222م.) بيان شده است.» (حسن وحيد دستگردي ،ص،7) [2]

وي در گنجه، در سرزمين اران، يكي از شهر هاي آذربايجان چشم به جهان گشود. پدرش يوسف نام داشت و مادرش دختر يكي از سران كرد بوده است. شايد بتوان حدس زد كه اين خانواده كرد در گنجه، داراي امتيازات اجتماعي بوده اند و در شهر با نظر احترام نگريسته مي شدند. (عبدالحسين زرين كوب، صص،14 و15) [3]